आ

आ

आ  the second  vowel in the DM alphabet. दक्षिणी मराठी अक्षरमालाच दुसर स्वर. 

आइतवार n  Sunday. अइतवार. आदित्यवार. रविवार. भानुवार. uis पोणावांटा वेळीन एक महिनेंत चार आइतवार अस्त तरीन, कित्येक महिनेंत पांच आइतवार अस्त. Note. 1. आदित्य, रवी अणि भानू, हे तीनीं सूर्याच नाव आहे अणि आदित्याच अपभ्रष्ट रूप आहे "अइत" अथवा "आइत". 2. अदितीच लोंक होऊन उजलत्यामळे सूर्याला 'आदित्य' म्हणून नाव आहे. 3. better आइतवार.

आकर्षण n  attraction. इच्छा अथवा आग्रहामळे होयाच ओढ / होढ uis सिनिमाच वेड आकर्षण एवढे थोरला झालांपिरी / झालानंतर पणीन तला सोडल॑ नाही. 

आकर्षणशक्ति n  gravitational force. attractive force. एकाला स्वताकडे ओढाच / होढाच  शक्ति. uis चंद्र भूमीला प्रदक्षिणा कराला मुख्य कारण भूमीच आकर्षणशक्ति मळे आहे.  

आकार n  form, figure, shape. appearance. aspect. आकृती. रूप. uis जुने काळांत लंडनांतल॑ "टवर-ॲफ-लंडनांत" ते देशाच भरून प्रमुख लोकांच मृत्यु दंड झालाहे. अत्ता पणीन रात्रीच वेळ तिकड कित्येकांच भूताच आकार दिसते म्हणून सांगतात. 

आकाश n  sky. आकाश. uis अमावस्याच रात्रीच आकाशांत नुस्त डोळेला सुमार तीन हज़ार / हदार नक्षत्र दिसेल म्हणून सांगतात. Note हदार / हज़ार is an example of inter-use of द and ज/ज़ in DM. 

आकाशगंगा n  Milkyway galaxy. सूर्य अणी वेगळ कोटानुकोटी नक्षत्र समूहाच नाव. uis (1) "मिल्की-वे" नक्षत्र समूहाला "आकाशगंगा" म्हणून सांगणे आहे. (2) हिंदू पुराणाप्रकार भगीरथ राजा उग्र तपस करून आकाशांतून गंगादेवीला भूलोकांत उतरिवले. अमावस्या रात्री आकाशांत वृश्चिक राशीच बाजूंसून / जवळसून अम्हाला हे "आकाशगंगा" पाह्याला होईल.

आकाशवाणी n voice from the sky. आकाशांत्सून / आकाशांतून येयाच बोली. अशरीरी. uis देवकी अणी वसुदेवांच वराड होऊन त्यांस रथांत घेऊन जाताना "ह्यंच आठवां लोंक तुझ मृत्यूला कारण होईल" अस एक आकाशवाणी ऐकून कंसाला भयंकर राग आल॑. तक्षणेच देवकीला वध कराला निश्चय करला तरीन, वसुदेवांच समाधानाच गोष्ट ऐकून ते वेळाला शांत झाला. 

आकाशवाणी n  name under which radio broadcast is done in India. भारताच रेडियो प्रक्षेपण संस्थाच नाव. uis पूरा देशांत पहिलपसून / पुढे धरिंगून होतते "आळ इंडिया रेडियो" हे नाव बदलिवून "आकाशवाणी" अस करले तरीन तमिल नाडांत अत्ता पणीन तिकडून होयाच रेडियो प्रक्षेपणाला "आळ इंडिया रेडियो" असेच सांगतात.

आकांक्षा n  expectation. yearning. deep desire. गाढ इच्छा. uis त्यंच-त्यंच लेंकरे चोखट / चोखोट स्थितींत असाम / असांव म्हणून अस्कि माय-बापालीन आकांक्षा असणे सहजेच.  

आकृती n  shape. figure. आकार. रूप. uis कोटानुकोटी वर्षापुढे आफ़्रिका, आस्ट्रेलिया, भारत अणी अन्टार्टिका भूखण्डांच आकृती वेगळ होत॑. ते वेळ हे चारीन "गोन्ड्वानालॅन्ड" अस एक महाभूखंडाच भाग होत॑. 

आक्रमण n  invasion. attack. आक्रमण. uis मोहम्मद गज़नवी भारताच वर अठ्रादपा आक्रमण करला.

आगमशास्त्र n  traditional scriptural instructions for performing Hindu religious rites. धार्मिक अनुष्ठान बरोर आचरण कराला हिंदुधर्मांतल॑ पारंपरिक विधि अथवा निर्देश. uis इन्दोनेष्याच बालि द्वीपांत राह्याच जन / लोके आगम शास्त्राप्रकार हिंदुधर्म आचरण करतात म्हणून स्वता: सांगिंगतात तरीन, तिकडल॑ हिंदुधर्मांत विग्रह पूजा निषेध आहे-ते-करतां त्यंच आगम शास्त्रालीन भारताच आगम शास्त्रालीन व्यत्यास आहे म्हणून मला वाटते. Note. from the root word आगम meaning that which has come down as a tradition / आगम म्हणजे पारंपरिक होऊन आलते. 

आग्रह n  deep desire. गाढ इच्छा. uis तला संगीत अणी कला असल॑ विषयांत पूरा जीवन चालिवाम / चालिवांव अस फार आग्रह होत॑ तरीन उद्योगाच अणि कुटुंबाच जवाबदारी हे सर्व निर्बंधामळे ते आग्रह पूरा कराला झाल नाही.

आचमन n  ritual of sipping small quantity of water thrice as a part of performing pooja. पूजा करताना उद्धरणींतूं तीनदपा पाणी गिळाच पद्धत. uis आचमन करताना केशवाय स्वाहा, नारायणाय स्वाहा माधवाय स्वाहा, अस सांगणे आहे. 

आचरण n  observance. आचरण. अनुसरण करणे. uis धर्माच आचरण करणे मनुषाच मुख्य कर्तव्यांत एक आहे.    

आचार n  conduct as per shastras. शास्त्राप्रकार वागणे. uis चोखोट आचारांत वाढलते लेंकरे कद्दीन वंगळ वाटेंत जाईनात.

आचार n  social behaviour. समूहांत वागाच रीत. uis थोरलेंस प्हाऊन लेंकरे शिकतात, त्यामळे थोरलेंच आचार बरोर असणे फार मुख्य आहे.

आचार-विचार n  social practices and usages. समुदायांत वागाच रीत. uis वेगळ-वेगळ धर्म अणी वर्गांत असणार वेगळ-वेगळ आचार-विचाराजोक्त आचरण करतात.

आचारे n  priest. पुरोहित. uis (1) अम्च गांवांच / गामाच देऊळांत देवपूजा कराला एक नव॑ आचारेला नियुक्त कराला देऊळ चालिवाच समिति निश्चय केलहोते तरीन सर्काराच धर्म-विभागाच मंत्री ते सम्मत केल नाही अस आजच पत्रांत वाचलों. (2) अत्तच काळांत आचारे लोक महीनाला तीस-चाळीस हदार / हज़ार रुपे संपादतात. तेन्हाल पणीन अम्ही "प्रोफषणलस" म्हणूया. 

आचार्य n  spiritual teacher. गुरू. uis "आचार्य", हे शब्दाच अर्थ "एक धर्म-गुरू" अस असल तरीन, समुदायाच बहुमानाला योग्य असाच व्यक्तींला पणीन "आचार्य" म्हणून सांगणे आहे.

आज adv  today. हे दिवस. आजच दिवस. uis गेल तीन दिवसापसून दीपावली पटाकीच शब्द भरून होत॑, पण आज अग्गीन शांत झालाहे.

आज-उजा adv  today or tomorrow. in a day or two. very shortly. आज-उद्या. आज नाहीतर उजा / उद्या. एकदोन दिवसांत. फार लोक्कुरच. uis एस.एस.एल.सी परीक्षाच परिणाम आज-उजा कळेल अस मझ लोंक तज मित्राला फोणांत सांगत होत ते मी ऐकलों. 

आज-उद्या adv  today or tomorrow. in a day or two. very shortly. आज-उजा. आज नाहीतर उद्या / उजा. एकदोन दिवसांत. फार लोक्कुरच. uis लोकसभाच मतदान काल संपल॑ अणी आज-उद्या तज परिणाम कळूनजाईल.

आजन्म adj  life long. जन्मपूरा. आजीव. uis तज वय जवळ-जवळ चाळीस वर्ष होत आहे तरीन वराडाच गोष्ट तज तोंडांतून येतेच नाही. आजन्म ब्रह्मचारी म्हणूनच राह्याच उद्धेश आहे वाटते.

आज गिळणे उद्या मिळना fig  a proverb implying "what one has today may not be there tomorrow". a bird in hand is worth two in the bush. आज हातांत्सून सुटलतर पुन्हा कद्दीन मिळना.

आजा n  grandfather. बापाच बाप अथवा मायेच बाप. आजोबा. uis चंद्रगुप्त मौर्य साम्राट अशोकाच आजा होते.

आजानुबाहु adj  a figurative description, in Indian literature, of a great person as having the desired characteristic of hands reaching down to his knees while standing erect. भारतीय साहित्यांत महान लोकांच एक लक्षण तेनि ओठाकताना त्यंच हात गुडिघा पर्यंत असाम म्हणून आहे. असलं व्यक्तील "आजानुबाहु" म्हणतात. uis "आजानुबाहु" हे शब्दाच अर्थ "ओठाकताना गुडिघा पर्यंतीन हात लांब असाच मनुष" अस असल तरीन, हे अर्थाच आधार काय हे कळाला मी करलते प्रयत्न पूरा व्यर्थ झाल॑ ! 

आजी n  grandmother. बापाच माय. मायेच माय. uis मझ मायपटीसच आजी बासष्टवां वर्षांत मरले अणी मझ बापपटीसच आजी त्यंच अठ्रावां वर्षांत मरले. 

आजीव adj  lifelong. जन्मपूरा. आजन्म. uis हस्तिनापुरीच शंतनु महराजांच दुसर वराडाला बाधा येताने म्हणून आजीव ब्रह्मचारी होऊन असतों म्हणून देववृत राजकुमार भीष्मप्रतिज्ञा काढलत्यामळे त्यांस भीष्माचार्य म्हणून नाव आल॑. 

आजूबाजू n  in and around. nearby. जवळपास. uis बस-स्टॅन्ड, रेल्वे-स्टेशन असलते ठामांत अग्गीन जाताना आजूबाजू काय होत आहे म्हणून गवन ठीवींगून असणे चोखोट, कां म्हणजे पॉकटमारणार लोके तिकड अग्गीन भरून दन असतील.

आजूबाजू n  neighbourhood. शेजार. शेदार. uis रिटैर होयाच पुढे एक ल्हाण घर बांधांम म्हणून भरून आशा होत॑ मला. एक मित्र सांगिट्लेकी म्हणून तेनी सांगिट्लते एक प्लॉट पाह्याला गेलों. पाह्यलतर, ते एक विजन प्रदेशांत होत॑ ! आजूबाजू घर दुकान काहींनच न्होत॑ !

आजूबाजू n  neighbourhood. शेजार. शेदार. uis रिटैर होयाच पुढे एक ल्हाण घर बांधांम म्हणून भरून आशा होत॑ मला. एक मित्र सांगिट्लेकी म्हणून तेनी सांगिट्लते एक प्लॉट पाह्याला गेलों. पाह्यलतर, ते एक विजन प्रदेशांत होत॑ ! आजूबाजू घर दुकान काहींनच न्होत॑ !

आजेसासू n  mother-in-law's mother or father-in-law's mother. सासूचकी ससराचकी माय. uis मझ एक आजेसासूच (म्हणजे, मझ सासूच मायाच) नाव होत यमुना बाई अणी अण्कीएक आजेसासूच (म्हणजे, मझ ससराच मायाच) नाव होत यशोदा बाई. 

आजोबा n  a term of endearment for grandfather. बापाच बाप अथवा अम्माच बापाला स्नेहादरांत बलावाच रीत. uis एक दिवस मझ नातूंडेंच मध्ये एक थोर भांडणे झाल॑. कायम्हणून विचारताना, मझ लोंकाच लेंकरां प्रकार मला "आजा" म्हणून बलावाम अणी मझ लेंकीच लेंकरां प्रकार तस बलावणे चूक आहे, "आजोबा" अस बलावाम हे विषयावर भांडणे होताहे म्हणून कळ्ळ॑ ! "आजा" अणी "आजोबा" हे दोनांची अर्थ एकच म्हणून मी सांगीट्ल नंतर भांडणे शांत झाल॑. ते अग्गीन कस॑ असलतरीन, तेनंतर मी त्यांस शिवा देलतर तेनी मला "आजा" बलावतात, त्यंचकडे लाडान बोललों म्हणजे तेनी मला "आजोबा" बलावतात !

आटा n  wheat flour. गहूंच पीठ. uis अम्ही घरच॑ कामवालीकडे महिना-महिना दहा किलो गहूं गिरणीला देवून पाठीवून आटा करीवून आणणे आहे.

आजोबा n  a term of endearment for grandfather. बापाच बाप अथवा अम्माच बापाला स्नेहादरांत बलावाच रीत. uis एक दिवस मझ नातूंडेंच मध्ये एक थोर भांडणे झाल॑. कायम्हणून विचारताना, मझ लोंकाच लेंकरां प्रकार मला "आजा" म्हणून बलावाम अणी मझ लेंकीच लेंकरां प्रकार तस बलावणे चूक आहे, "आजोबा" अस बलावाम हे विषयावर भांडणे होताहे म्हणून कळ्ळ॑ ! "आजा" अणी "आजोबा" हे दोनांची अर्थ एकच म्हणून मी सांगीट्ल नंतर भांडणे शांत झाल॑. ते अग्गीन कस॑ असलतरीन, तेनंतर मी त्यांस शिवा देलतर तेनी मला "आजा" बलावतात, त्यंचकडे लाडान बोललों म्हणजे तेनी मला "आजोबा" बलावतात !

आठशें n  eight hundred. शंबर गुणा / वांटा आठ. uis द्वैत तत्वज्ञान प्रचार करलते श्री मध्वाचार्यांच जन्म इसवी 1238 वर्षी म्हणजे, सुमार आठशें वर्षाचीन पुढे उडुपीच जवळच पाजकक्षेत्रांत  झाल॑.

आठांगुळ n  a family ritual conducted when a lady is eight month pregnant. गर्वाराच आठवां महिना कराच एक पद्धत ; अठांगळें / अठांगुळें / अठांगूळ in sm. uis अमेरिकांत राह्याच त्यंच लेंकीच आठांगुळ सणला जातों म्हणले तरीन त्यांस जायाला झालनाही म्हणून, नंतर प्रसवाच समयांत गेले.     

आड n  well. खांडून काढलते पाणीच गाढ कुंड. uis संपाकघराच मागे असाच भाजीपाला अणी फूलाच झाडाला दिवसोडि आडांतून / आडांत्सून पाणी शेंदून घालाच काम मझ डोस्केवर ढकळाला मझ भाऊंडे केलते खेव मला थोडपणीं अवडल॑ नाही. 

आडंबर n  ostentation. पह्जते पक्षा / पह्जते बरीस जास्ती कराच अलंकार. uis टी.वींत हिंदी सीरियल पाह्ताना खाणीच पक्षा महत्व वेषाच आडंबराला देतात अस वाटत॑.

आडांत घाटलते धोंडा fig  a saying implying "a thing set aside irretrievably". "हातांतून पूरा सोडूनटाकलते विषय" हे अर्थाच एक म्हण. 

आणणे vt  to bring. धेवून येणे. uis तजकडून ते पुस्तक घेवून आणणे कित्ति कष्ट म्हणून मला कळेल॑. 

आणि n  nail. मेख. खिळा. uis घर भाडेला काढतानाच भिंतींत आणि कोठीन बडिवून हाळ करताने अस अम्हाला घरच मनुष दहा दपा सांगट्ले. Note. (1) from Tamil. (2) in Old Marathi आणि means nail. (3) in SM अणी means a point, a tip. (4) आणि in Pali means "sharp, pointed or nail".

आणे n  the coin Anna. अणे. uis ते काळांत चार आणेला दोन इड्ली मिळत होत, पण अत्ता एक इड्लीला पंध्रा रुपे झालाहे.   

आतर॑ adj  eager. आत्र॑ ; आतुर in sm. uis तो थोड दिवसा पसून / दिवसांत्सून चिंतांत बसलाहे. तला कायकी मनाच कष्ट झालाहे वाटते. कसालीन / काय  एकालीन आतर॑ दाखिवत नाही. Note. Tamil has a similar word, ஆத்திரம்.

आतर॑ adj  impatient. आत्र॑. अवसर ; आतुर in sm. uis (1) उगे आतर॑ भोग नको. आज सायंकाळी दुकानाला जाताना तुला पह्जते अग्गीन घेऊन देतों. (2) आतर॑ भोगनाका. तीन महिनेच्यांत मी तुम्च पैसा पूरा देऊनटाकतों. Note. Tamil has a similar word, ஆத்திரம்.  

आतर॑ adj  excited. आत्र॑ ; आतुर in sm. uis एरोप्लेन अत्ताच उतरलाहे. आतर॑ भोगून तय्या-तक्का नाच नोको. तुझ बाप लोक्कुरच प्लेनांतून बाहेर उतरतील. Note. Tamil has a similar word, ஆத்திரம்.

आतेबहीण n  paternal aunt's daughter. अत्याच लेंक. uis मला दोन आतेबहीण होतत्यांत एकली पंध्रा वर्षाच पुढे कॅन्सर रोगांत मरूनगेली.

आतेभाऊ n  paternal aunt's son. अत्याच लोंक. uis मला पांच आतेभाऊ आहेत अणी त्यांत तीघदन ऐ.ऐ.टी अणी ऐ.ऐ.एम केलाहेत. 

आत्मदहन n  self immolation. स्वता विस्तू घालिंगून मरणे. विस्तूनीशी आत्महत्या करिंगणे. uis राष्ट्रवादाच भांडा-भांडी होयाच वेळी कित्येकदन आत्मदहन करिंगून मराच विषय तम्हा-तम्हा समाचार-पत्रांत येत अस्त॑.  

आत्मन् n  the individual soul. अंतरात्मा. uis मध्व-तत्वज्ञानांत म्हणलतेप्रकार पंचभेदांत आत्मन् अणी ब्रह्मन् हे दोनीं वेगळ वेगळ म्हणून आहे.

आत्मपत्नी n  soulmate. wife. बाईल. पत्नी. uis कित्येक होम कराच वेळी अग्निकुंडांत आहुती देतम्हा यजमान अणी आत्मपत्नी हेनी दोघीन मिळून आहुती देमतेस्क असत॑.

आत्मविश्वास n  self confidence. स्वंत सामर्थ्यावर (असाच) विश्वास. uis विश्व बॅडमिंटनात दुसर सर्वउत्तम स्थानांत असाच सैना नेहवालाला तिज खेळावर फार आत्मविश्वास आहे.

आत्मसमर्पण n  surrender. दुसरांकडे अभय विचारिंगून स्वताला अर्पणा करिंगणे. uis कुवैत युद्धांत अमेरिका एक पूरा महिना प्ळेनांतून बॉम्ब घालून इराक्की सैन्याला ध्वंस करले. तज नंतर इराक्की सैन्याच अवशिष्ट भाग दोन दिवसांत आत्मसमर्पण करले.

  

आत्महत्या n  suicide. स्वता जीवन समाप्त करणे. uis दुसर लोकयुद्धांत सोवियट-रष्याच सैन्य जर्मनीच बर्ळिन नगरांत प्रवेश करून थोडच वेळांत अडॉल्फ हिट्लर आत्महत्या करूनटाकला.

आत्मा n  soul. जीव. जीवात्मा. uis मोक्ष मिळापर्यंत आत्मा पुन्हा-पुन्हा हे संसारांत॑ जन्म काढेल, अस॑ हिंदू धर्म विश्वास करत॑.

आत्मार्पण n  self-surrender. स्वता अर्पण करणे. आत्मसमर्पण. uis भक्तिसिद्धांताच एक मुख्य उद्धेश देवाकडे आत्मार्पण करणे, अस॑ आहे.

आत्र॑ adj  eager. आतर॑ ; आतुर in sm. uis तो थोड दिवसा पसून / दिवसांत्सून चिंतांत बसलाहे. तला कायकी मनाच कष्ट झालाहे वाटते. कसालीन / काय  एकालीन आतर॑ दाखिवत नाही. Note. Tamil has a similar word ஆத்திரம். 

आत्र॑ adj  impatient. आतर॑. अवसर ; आतुर in sm. uis (1) उगे आतर॑ भोग नको. आज सायंकाळी दुकानाला जाताना तुला पह्जते अग्गीन घेऊन देतों. (2) आतर॑ भोगनाका. तीन महिनेच्यांत मी तुम्च पैसा पूरा देऊनटाकतों. Note. Tamil has a similar word ஆத்திரம்.  

आत्र॑ adj  excited. आतर॑ ; आतुर in sm. uis एरोप्लेन अत्ताच उतरलाहे. आतर॑ भोगून तय्या-तक्का नाच नोको. तुझ बाप लोक्कुरच प्लेनांतून बाहेर उतरतील. Note. Tamil has a similar word ஆத்திரம். 

आदर n  respect. regard. honour. बहुमान. uis भारताच पूर्व प्रधानमंत्री श्री मनमोहन सिंहयांच सात्विक अणी विनय स्वभाव पाव्हून तेवढ॑दनीन त्यांस फार आदर दाखिवत होते.

आदर्श adj  an ideal. a model. चोखोट / उत्तम उदाहरण. uis श्री मनमोहन सिंहाच वागणाच रीत वेगळ राजकीय कक्षींच नेतालोकांला एक चोखोट आदर्श आहे.

आदाय n  income. वरुमानम (Tamil). संपाद्य. uis भरून जमीन-आस्त कुटुंबावाटे तला मिळ्ळ॑/आल॑ तरीन ते सग्ळीन वेगळ लोकांच हाताखाले असाकरतां तला जास्ती आदाय काहीं येत नाही.

आदि n beginning. commencement. आरंभ. प्रारंभ. uis ब्रह्मांडाला आदिअंत म्हणजे, आदि अणि अंत नाही म्हणाच सिद्धांताला इंग्ळीषांत "स्टेडि-स्टेट थियरि" म्हणतात. Note. आदिअंत is a single word.

आदि n source. उद्भव ठिकाण. uis जॉन स्पेक म्हणणार इसवी 1858 वर्षी आफ्रिकाच नैल नदीच आदि कोठ आहे म्हणून कळींगाच श्रमांत सार्थक झाले.

आदि adj  principal. chief. प्रमुख. मुख्य. uis ऋग्वेदाला हिंदू धर्माच आदि ग्रंथ म्हणून सांगतों.

आदि adj  first. पह्यिलच. आद्य. uis हिंदू धर्मांत आदि मनुषाच नाव आहे मनु, अणी क्रिस्तु धर्मांत आदि मनुषाच नाव आहे आदम.

आदिअंत n  the beginning and the end. प्रारंभ / आरंभ अणि अंत. uis मनुषांच योचनाशक्तीला अणि ग्रहाणशक्तीला एक सीमा आहे, काय म्हणजे समयाच आदिअंताच पुढे अणि नंतर कस॑ होत॑ अणि काय होयाल जात॑ हेज विषीन त्यांस कळाला होईनाच होईना. Note. (1) the word सीमा is Sanskrit and the Marathi equivalent is शीमा. (2) आदिअंत is a single word.

आदिअंत n  the first and the last. पहिलचे अणि शेवटीचे. uis मझ॑ भाचाल एक स्वभाव आहे, काय म्हणजे, कोण्तीन एक पुस्तक वाचाला आरंभ केलतर आदिअंत, म्हणजे पहिलचे अध्याय पसून शेवटीच अध्याय पर्यंतीन वाचून संपिवला नंतरेच ते पुस्तक खाले ठिवेल. Note. आदिअंत is a single word.

आदित्य n  Sun. सूर्य. भानु. रवि. मार्तांड. uis आदित्य म्हणजे अदितिच पुत्र अस ऋग्वेदांत आहे. 

आदित्यवार n  Sunday. आयितवार. अयितवार. रविवार. भानुवार. uis आदित्य, रवि अणी भानु, हे तीनीं सूर्याच नाव आहे अणी आदित्याच अपभ्रष्ट रूप आहे "अयित" अथवा "आयित". Note. 1. अदितीच लोंक होऊन उजलत्यामळे सूर्याला 'आदित्य' म्हणून नाव आल॑. 2. better आइतवार.

आदेश n  instruction. a given mandate. आज्ञा. uis एक चूक काम करून आपणाच व॑र आरोप येयीनास्क असाला कित्येकदन ते काम थोरळेंच आदेशाच प्रकार करलों म्हणून सांगणे आहे.

आद्य adj  first. initial. पहिलच. प्रारंभाच. आदिच. uis काल अम्ही श्रीमती एम.एस. सुब्बलक्ष्मीच कचेरी ऐकला गेल्होतों. तजांत मला तेनि आद्य सांगीट्लते गाणे उदंड अवडल॑.

आद्यंत n  the beginning and the end.  पहिले अणि शेवटी. uis आदिकवि वाल्मीकि रचना केलते रामायणाच आद्यंत अणि अत्ता अम्ही वाचाच रामायणाच आद्यंत हे दोनांमधे भरून व्यत्यास आहे म्हणून पंडितांच अभिप्राय आहे.Note. (1) a compound word, आदि + अंत. (2) the noun form आद्यंत is rarely used in DM.

आद्यंत adv  from beginning to end, throughout. संपूर्ण. आद्य पसून शेवटी पर्यंत. uis तद्दी संध्याकाळी अम्हास / अम्हाला वेगळ एक ठिकाणी जामते होत तरीन कचेरी फार बेष होतत्यामळे अम्ही बसून आद्यंत ऐकलों. Note. a compound word, आदि + अंत.

आधार n  basis. मूल. मूलाधार. uis मझवर घाट्लते केसांत आधार काहीं नाही म्हणून कोर्टांत ढकळूनटाकले.

आधार n  evidence. प्रमाण. uis मंगळ ग्रहांत फार जुने काळांत वाहाच पाणी होत॑ म्हणून तिकडून मिळ्लते आधारांतून कळते.

आधुनिक adj  modern. नव॑ काळाच. नवीन. uis अम्च देशाच युवलोके आधुनिक शास्त्रांत फार षाणे/शाणे म्हणून नाव घेट्लाहेत.

आध्यात्मिक adj  relating to the Supreme Spirit or the Individual Soul. ब्रह्मज्ञानाच विषय. uis आदिशंकराचार्य हिंदूधर्माच आध्यात्मिक तत्वांला आधार करून प्रचार केलते अद्वैत सिद्धांतामळे भारतवर्षांत हिंदुधर्माच पुनरुद्धारण झाल॑.

आनंद n  happiness. joy. संतोष. uis अम्ही भारतांतून आलों, अम्ही पणीन हिंदूधर्म आचरण करतों, अस इंदोनेश्याच बाली देशवासींकडे सांगताना त्यांस फार आनंद वाटाच पाह्यलों.  

आपत n  calamity. दुर्घटना. विपत. आफत. uis युक्रेन देशाच चेर्णोबिल अणुशक्ती केद्रांत झालते दुर्घटना रक्षा नियंत्रण चुकलतर होयाच आपताच एक उदाहरण आहे.

आफत n  calamity. दुर्घटना. विपत. आपत. uis (1) बरोरल॑ वेळाला पूर्वसूचना मिळ्ळसलतर इ.दोनहदारचारांत हिंद-महासमुद्रांत झालते भयंकर सुनामी आफतांत अडीच लाख लोके मरलसनात. (2) दोन रेल-बंडि अमोर-सोमोर टक्कर बडिवून होयाच आफतांतून प्रयाणींस चुकिवाला समीपांत केंद्र सरकाराच रेल-विभाग एक उपकरण वापराला निश्चय केलाहेत. Note in DM the word बंडि is used for a vehicle, a push-cart, a motor-car, a coach of a railway train, a bullock cart, a horse cart etc.

आभरण n  ornaments. नग. नेग. माळमत्ता. वस्त. uis सोनेच मोल दिवसां-दिवसी जास्ती होताहे म्हणून अत्ता "एक-ग्राम" सोनेच आभरण फार प्रसिद्ध झालाहे.

आभार n  thanks. धन्यवाद. uis लटक आरोपाच केसांतून चुकिवलत्याला तेनी त्यंच वकीलला उदंड आभार प्रकट केले. 

आमंत्रण n  invitation. अवंतण. आवंतण. निमंत्रण. uis मझ लेंकीच वराडाला तिन स्वत: डिसैन केलते आमंत्रण पत्र फार नीट आहे म्हणून अग्गिदनीन सांगिट्ले. Note. the DM pronunciation tends more towards अवंतण than आवंतण.   

आया n  a female help employed for rendering low level general work. उणे वर्गाच काम कराला नियुक्त झालते बायको. uis कुवैत, सौदि अरेबिया, यु.एक.ई असल देशांत भारत, श्रीलंका, फ़िलिप्पैन्स असल देशांतल भरून बाइका आया काम करतात. Note. eg, female domestic help in charge of small children, low level lady-helpers in kindergartens, hospitals, hostels, old-age homes etc.  

आयास n  exertion. toil. pains. प्रयत्न. श्रम. कष्ट. uis पाप ! एवढ॑ आयास घेऊन / करून विदेशांत कष्टि भोगाच हे आया लोकांच गेत पाह्यलतर परिताप वाटत॑.

आयुध n  weapon. शस्त्र. युधाच उपकरण. uis पांडव अज्ञातवास आरंभ करा्च पुढे त्यंच आयुध पूराहीं गांठोड बांधून एक आपटा-वृक्षाच (शमी-वृक्षाच) वर लोंबिऊन ठिवले. दुसरेंना ते गांठोड एक मृतदेह लोंबून असास्क दिसून देत होत॑. 

आयुर्वेद n system of Indian medical treatment using herbal, plant and natural extracts. देशी चिकित्सा विधी. uis आयुर्वेदाच ओखद / औषध अणी चिकित्सा पद्धतीला अलोपतीच तेवढे शास्त्राच आधार नाहीतरीन कित्येक रोगाला ते फारच योग्य अस्त॑.

आयुष n  lifetime. जीवितकाळ ; आयुष्य in sm. uis (1) वंगळकी, चोखटकी वाट कोणत तरीन असूनदे, करोरपती (कोटीश्वर) होम म्हणून तला मनांत उदंड आहे. पण हे आयुषांत तो कोटीश्वर होय़ाल जातनाही म्हणून मी लिव्हून देतों. (2) श्रीनिवास रामानुजन ह्यंच आयुष ल्हान होत॑ तरीन गणितशास्त्राला त्यंच संभावना फारच महत्व होत॑.

आयुषहोम n  a homa praying for long, healthy and rewarding life. श्रेष्ट जीवनाकरतां कराच एक होम. uis उदंड दिवस तेनी / त्यानी आंगाला बर नाहीस्क होते अणी घरांत वेगळ कायकायकी प्रश्न पणीन होत म्हणून अता समीपांत आयुषहोम करीवले म्हणून ऐकलों.

आयुष्मान n  a person who lives for a very long time. दीर्घायुष असणार. uis थोरळेंस नमस्कार करताना त्यनी अम्हाला "आयुषमान भवा" म्हणून आशीर्वाद करणे आहे. म्हण्जे, अम्हाला दीर्घ आयूष होऊनदे म्हणून सांगतात.

आयोजन v  planning. arrangements. भावी योजना. uis बँन्कांच सांपत्तिक स्थिति सुधारिवून व्यापार-व्यवसायाला प्रोत्साहन द्याच एक आयोजना केंद्र सरकार समीपांत घोषणा केलाहेत. ते चालिवाला रिसर्व बॅन्क आणी ऐ ए येस अधिकारींच एक श्रेष्ट ग्रूप सरकार आयोजन कराल जातात म्हणून काले मी टीवी न्यूस ऐकलों.        

आरण्य adj  relating to the wild or forest. विजन अथवा राणाला संबंध झालते. uis श्रीराम, सीतादेवी अण्खी लक्ष्मण हेन्च चौदा वर्षाच आरण्यवासांत तेरा वर्ष झाल नंतरच सीतादेवीच अपहरणीं विमोचनीं झालते.

आरती n  performing puja by waving sacred lamp in a circular motion in front of idols of Gods. निरंजनाच दिवा वृत्ताकारांत देवाच विग्रहाला दाखिवून कराच पूजाविधि. uis देवपूजाच वेळी निरंजनांत कापूस (रुई) अथवा कापूर ठिवून आरती करतों तरीन कित्येकदन कापूर ठिवणे सोवळेला (सौळेला) चोखट न्हो म्हणतात. Note (1) many DMs say कर्पूर instead of कापूर for camphor. (2) many DMs say सौळे instead of सोवळे.

आरंभ n the beginning. the start. प्रारंभ. uis हे ब्रह्मांडाच आरंभ "बिग-बॅन्ग तियरि" प्रकार एक मोठ विस्फोटांतून झाल अस शास्त्रज्ञ सांगतात.

आराधना n  worship. prayer. पूजा. uis तिरुपती श्री बालाजी देऊळांत ब्रह्मोत्सव पूजा आराधना कराला निश्चय केलते रोक्कम, म्हणजे 25,000 रुपे दोन वर्षापुढेच बांधाम / बांधांव.

आराधना n  an annual religious ceremony in memory of a saint who entered his brindavana. यतींच बृंदावन / वृंदावन प्रवेश केलते दिवसाच वार्षिक पूजा. uis श्री राघवेन्द्रस्वामींच आराधना प्रतिवर्ष श्रावण महिना कृष्णपक्षाच द्वितीय तिथींत करतात. ते तीन दिवसाच कार्यक्रम अस्त.

  

आराम n  rest. relaxation. comfort. ease. सुख. स्वस्थ. हायशी असणे. uis रिटैर झाल नंतर आराम होऊन बसूया म्हणींगलों, पण खरे सांगाम/सांगांव म्हणजे मला अत्ता कसालीन वेळ नाही ! Note. हायसे in sm means 'feeling of relief'. 

आरोग्य n health. रोग नाहीस्क असणे. uis पैसे किती असलतरीन आरोग्य नाहीतर मनुषाला सुख असना.

आरोप n  accusation. दोष सांगणे. चूक सांगणे. uis विनायक चतुर्थी दिवसी चंद्राला पाह्यणारां व॑र चोर्टपणाच अरोप होईल अस सांगाच मागे एक खाणी आहे.

आरोपी adj  accused. आरोपी व्यक्ति uis न्यायालयांत निर्णय होयापर्यंतीन एक आरोपीला दोषी म्हणून सांगताने म्हणून आहे.

आरोहण n  climbing. ascending. mounting. वेघणे. uis तेन्ज़िंग नोरगे अणी न्यूज़िलंडाच सर एड्मंड हिल्लरी एवरस्ट शिखराच आरोहण पहिले-पहिले ईसवी 1952 मधे केले. Note in common parlance the word वेघणे is used rather than आरोहण करणे.

आरोहण n  ascending or occupying a ceremonial seat. आरोहण. uis ईसवी 2015 चे दस्सरांत मैसूरच नवं महाराजा सिंहासन आरोहण केले.      

आर्भाट n  a tumultuous demonstration. थोर संभ्रमाच प्रकटन. uis अमेरिकांत एक पांच वर्षाच पोरी तिला पह्जते मिळ्ळ॑ नाही म्हणून  थोर आर्भाट केलते टी.वींत दाखिवले. Note The word आर्भाट is used in Kannada, Tamil and Malayalam (ആര്‍ഭാടം)

आर्य adj  noble. venerable. श्रेष्ट. uis थोर थोर मनुषांला "आर्य" म्हणून बलावनास्क॑, नाव सांगून बलावणे त्यांस अपमान कराच तुल्य म्हणून धारणा आहे. 

आर्य n  Aryans. आर्यवंशाच लोक. uis सुमार 2500 वर्षाच पुढे सिंधू नदीच आजू-बाजू मोहन-ज-दारो, हरप्पा असल॑ ठिकाणी विकास झालते संस्कृती आर्य वंशलोकांच न्हो, पण द्राविड वंशलोकांच आहे अस पुरावस्तू अन्वेषणा प्रकार एक नव॑ सिद्धांत आलाहे.

आलय n dwelling place. राह्याच ठिकाण. वास स्थळ. uis हिमाच आलय म्हणाकरतां ते परवताला हिमालय म्हणून नाव आल॑.

आलस n  laziness. sloth, indolence. आळस. शोंबेरिपण (derived from शोंबेरी of Tamil) ; आळस, आलस in sm. uis दुपारच वेळ झोंपी जाणे आलसाच पहिलच॑ लक्षण आहे अस ऐकलानंतर मी ते दंडक सोडूनटाकलों ! Ety : Samskrt आलस्य. 

आलें n  undried (fresh) ginger. ओल॑ स्थितीच॑ अलें / आलें. हिरव॑ स्थितीच॑ अलें / आलें ; आले in sm. uis अजीर्णांतून अवस्था भोगताना आलाच रायत खाणे चोखोट/चोखट म्हणतात.   

आल॑ खालते माकडाच तोंडास्क fig  an expression meaning "(caught with) a perplexing and confused expression while doing something which turned out to be totally unnecessary and unpalatable". "थोडकीन आवश्य नाहीते काम करत असताना सांपडींगून मनाच गोंधळ दाखिवणे" हे अर्थाच॑ म्हण. 

आलाप n  gradual vocal buildup to the raaga of the ensuing composition in Carnatic and Hindustani music concerts, without lyrics and without any instrumental accompaniment. कर्नाटक अथवा हिंदुस्तानी संगीत कचेरी आरंभ करताना रागाच परिचय अणी भावना ऐकणारांस द्याला साहित्य आणी वाद्य नाहिस्क नुस्त स्वर गायन करणे. uis हिंदुस्तानी अणी कर्णाटक संगीत हे दोनांच आलापांत॑ फार व्यत्यास आहे.        

आलाप fig  whining on and on. indulging in endless complaining. सोडनास्क कुंथणे. uis तिला घरांत निम्मतीच नाही म्हणून अस्गिदनालीन कळेल तरीन तिज आलापना ऐकाला कोणालीन इष्ट / समय / वेळ नाही. Note. 1.आलापना is the verb form of आलाप. 2. निम्मति, meaning "peace of mind" is a loan word from Tamil. 

आलिंगन n  embrace. भेटींगणे. uis "मझ भाऊच तुल्य तू आहेस" अस सांगून श्रीराम हनुमंताला भेटींगून आलिंगन कराच रूप अठींगलतर अम्च  मनांत हे दोघेंच वर असाच भक्ती जास्ती वाढते. Note. भेटणे in sm means meeting & also embracing.

आलूगड्‍डे n  potato. उरळेगड्‍डे. भोईच खाले मुळांत वाढाच एक गड्डा. uis आलूगड्‍डेच भाजी, आलूगड्‍डेच बोंडा, आलूगड्‍डेच उप्पेरी, आलूगड्‍डेच फ्रेंच-फ्रैस हे तेवढीन मला उदंड अवडत॑. 

आलूबोंडा n  potato bonda. उरळेगड्डेंत केलते बोंडा. uis महाराष्ट्रांत आलूबोंडाला बटाटा-वडा म्हण्तात.

आलोचना n  contemplation. गाढ विचार. uis एवढ॑ दिवसाच मनस्तापाच नंतर मझ बरोर बोलाम / बोलांव म्हणून सांगून पाठिवलत्याला फार संतोषच. पण केम्हा मिळूया म्हणून मी आलोचना केलांपिरी तुम्हाला कळिवतों. Note. आलोचना in sm means ’criticism' ,’a review'. 

आवक्काई n  a type of mango pickles. एक विधाच अंबाच लोणचे. uis आवक्काई लोणचे करताना अंबाला गोट्टीनिशी चिरून घालणे आहे. Note. from Telugu.  

आवर्तन n  repetition. पुन्हा-पुन्हा होणे. पुन्हाहीं-पुन्हाहीं होणे. uis अजीर्णाच आवर्तन असलतर, दिवसोडि मंडि-सांभारभातीं फणसाच भाजीईं खायाच राह्त करून डॉक्टराला प्हाणे चोखोट !

आवळणे vt  to press and tighten. ओढून / होढून चेंपणे. uis बेष आवाळून बांधून ठिवतात तरीन कापूसाच मंडींत गेलतर रुईच धूळ आंग पूरा लागून श्वास कराला पणीन तंटा होयास्क होऊनजात॑.  

आवश्य n  necessity. पह्जते. uis (1) आवश्य म्हणजे "पह्जते" अणी अवश्य म्हणजे अगत्य अस हे दोन शब्दांच अर्थांत व्यत्यास आहे म्हणून कित्येकदनाला कळना. (2) सूर्याला प्रदक्षिणा कराच आठ ग्रहांत भूमीला मात्र जीव उत्भव / संरक्षणा कराला आवश्याजोक्त वातावरण आहे. (3) हे काम पूरा कराला काय-काय आवश्य आहेकी ते पूरा अम्च गांवांतच मिळल अणी तुम्ही ते अग्गीन तुम्च गावाण्तून पाठीवून द्याच आवश्य नाही.

आवंतण n  invitation. अवंतण. आमंत्रण. निमंत्रण ; आवंतणे / औंतण / औतण in SM. uis हे काळांत घरोघर वेघून उतरून वराडाच आवंतण पत्र देतानतरून देव दिसूनजात॑ ; तेवढ भयंकर आहे बीदींतल॑ ट्राफिक ! Note. the DM pronunciation tends more towards अवंतण than आवंतण.

आवाहन  n  invocation of a deity. पूजाच वेळी देवाला प्रार्थना करून सानिध्य करणे. uis पूजा आरंभ करताना देवाच आवाहन करून नंतरच वेगळ काहीं करणे.

आविष्करण n  manifesting. प्रकट होणे. uis षेकस्पियराच हॅम्लेट नाटकांत हॅम्लेटाच मरूनगेलते बापाच भूताच आविष्करण सतत तीन रात्रि रक्षा-सिपाहींस दिसले.  

आविष्करण n  revealing to the mind. मनाला प्रकट होणे. uis अत्ता-अत्ताच अम्च गांवांत / गामांत सिद्धिविनायक देऊळ जीर्णोद्धार करून गणेशाच विग्रहाला पुनरप्रतिष्ठापना केले. हे कार्यक्रमांत शेवटीच भाग, म्हण्जे, विग्रहांत देवाला आवाहन करून आविष्करण करणे उरलाहे. येयाच भाद्रपदमास विनायक चतुर्थीच पुढे हे होईल म्हणतात. 

आविष्कार n  manifestation. प्रकटन. प्रदर्शन. uis विग्रहांत देवाच आविष्कार झाला नंतरेच देउळ पूजाला उघडतील म्हणून देउळाच सेक्रटरि सांगट्ले. 

आवेश n  possessed by divine spirit. देव आंगावर / आंगाला येणे. uis भद्रकाळी देऊळांत गेलंदा झालते उत्सवाच वेळी देवीच आवेश आचारेच लोंकाच आंगावर येऊन तेनी फार अट्टहास करून नंतर मूर्च्छा येऊन पडले.

आवेश n  possessed by evil spirit. भूत आंगावर / आंगाला येणे. uis भूत-पिशाचाच आवेश धरलत्यांस नामक्कल नामगिरी देऊळांत बलाईंगून गेलतर बर॑ होतील म्हणतात.

आवेश n  uncontrolled excitement. नियंत्रण कराला होयना तेवढ॑ उत्साह. uis वीरेन्द्र शेहवाग खेळाच प्हायाला आलते लोकांच आवेश प्हायलतर कोणालीन आश्चर्य वाटनास्क असना.

आशय n  principle. meaning. purport. मूल अर्थ. आंतल॑ अर्थ. uis कोण्तीन एक नव विषयाच आशय कळींगट्लतर ते लोक्कर मनांत दृढ होऊन राहील.

आशय n  intention. purpose. उद्देश. uis ईस्ट इंडिया कंपनी भारताला येताना त्यंच उद्धेश व्यापर होत॑. नंतर एक साम्रज्य हाताखाले करिंगाला वाट प्हायले. भारताच अनेक राजा, महाराजा अणी मुगळ साम्राट यांस ईस्ट इंडिया कंपनीच हे आशय कळींगाजोरी त्यंच राज्य सर्वीन / पूराहीं हातांतून सोडून गेल॑.     

आशंका n  apprehension. misgiving. diffidence. doubt. भेंमळे होयाच संशय. uis बोर-आडांत॑ पडलते ल्हान लेंकराला बाह्येर काढजोरी पूरा गांवांला फार आशंका वाटत होत॑.

आशा n  hope. expectation with desire. इच्छा. uis अमेरिकाच जुने राष्ट्रपति बुषाच लोकनीतीच वर अनेक देशांच लोकांला फार संदेह होत॑. बराक ओबामा नव राष्ट्रपति झाल॑ नंतर अमेरिकाच लोकनीतींत इथपर व्यत्यास येईलकी कायकी.

आशा n  desire. इच्छा. uis PUC परीक्षांत चोखोट/चोखट मार्क्स घेटला तरीन नंतर BE की MBBS की कराला मझ लोंकाला इष्टेच होत नाही. नुस्त BA (History) कराम / करांव म्हणून मझकडे उदंड विचारिंगट्ला. शेवटी तज आशा प्रकारच होऊनदे म्हणून सोडूनटाकलों.

आशा दाखिवणे vt  to tempt. मोह आणिवणे. uis लोकांस पैसेच आशा दाखिवून अनेक राजकीय पक्षानीं एलेक्शन जिंताला प्रयत्न करतात.  

आशा भोगणे vi  to get tempted. मोह येणे. uis थोर घराच नवरा म्हणून आशा भोगून मझ मित्र एकले त्यंच लेंकीच वराड निश्चय केले तरीन, नवराच घरच लोके गुंडागिरी, चोर्ट कॉण्ट्राक्ट कामा वाटे सरकाराच पैसे गडप करणे असलते कामांत अग्गीन आहेत म्हणून कळून वराड राह्ते करून टाकले.    

आशीर्वाद n  blessings. अनुग्रह. uis मझ सौभाग्य मझ षाणपणामळे काही नोहो. अस्कीन थोरळेंच आशीर्वादामळेच ते.

आश्चर्य n  astonishment. दंग. विस्मय. uis पन्नास वर्षापुढे मनुष चंद्रग्रहाला जाऊन आलते अठिंगताना आज पणीन अम्हाला आश्चर्य वाटते. 

आश्रम n  hermitage. ऋषीमुनींच वासस्थान. uis लक्ष्मण सीतादेवीला राणांत सोडलतम्हा सीतादेवीला वाल्मीकी मुनि त्यंच आश्रमाला बलाईंगून गेले.

आश्रम n  names of the four stages in a man's life. मनुषाच जीवनांत॑ ब्रह्मचर्य, गृहस्थ, वानप्रस्थ अणी सन्यास असलते चार स्थिति. uis अत्तच॑ काळांत ब्रह्मचर्याश्रम अणी गृहस्थाश्रम, हे दोन आश्रमीन सुलूभांत होऊनजात॑. पण, वानप्रस्थाश्रन अणी सन्यासाश्रम हे दोन आश्रम आचरण करणार लोके फारेच अपरूप झालाहेत.   

आश्रय n  protection. shelter. रक्षा. संरक्षण. अभय. uis चोखोट उपदेश ऐकाला तयार नाहीते रावणाला सोडून विभीषण श्रीरामाच आश्रयाला आले.

आश्रय n  dependence. support. आश्रय. uis वय होतां-होतां आंगाच बळ उणे होणे सहजच तरीन, प्रत्येक कामालीन/कार्यालीन दुसरेंच आश्रयांत असणे अनेक लोकांस अवडना/उणवता वाटते.

आश्रय n  asylum. refuge. shelter. आश्रय. uis श्रीलंकात झालते युद्धामळे तिकडले अनेक तमिल लोके अम्च देशांत आश्रय विचारून आले. पण, तिकडले युद्ध संपला नंतर यथे आश्रय घेट्लते लोके परतून गेलते विषय कोण्त पत्रांतीन मी वाचलों नाही. 

आश्वास n  assurance. भरवसा. uis तुज एवढे दिवसाच वागणे पाह्यलतर तुला विसंबाला मी तयार नाही. मला मझ पैसा परतून मिळेल अस आश्वास मिळापर्यंतीन / मिळापतोरी मी तुला एक दंबडि पणीन रीण देईना.

आश्वास n  mental comfort. consolation. मनाच समाधान. uis मी सोसाच/भोगाच कष्टांतून चुकाला तेनी कायतरीन उपाय सांगिट्लतर आश्वास वाटेल मला. 

आश्विज n  seventh month of the Hindu Saka year. आश्विन महिना. अश्विन महिना. हिंदू पंचांगांत सातवां महिना. uis हे वर्षाच नरक चतुर्दशी सण आश्विज महिनेच कृष्णपक्ष चतुर्दशी दिवसी येत॑.

आश्विन  n  seventh month of the Hindu Saka year. आश्विज महिना. अश्विन महिना. हिंदू पंचांगांत सातवां महिना. uis हे वर्षाच धन-त्रयोदशी सण आश्विन महिनेच कृष्णपक्ष त्रयोदशी दिवसी येते.

आषाढ n  fourth month of the Hindu Saka year. हिंदू पंचांगांत चौथावां महिना. uis मलखेडा श्री जयतीर्थस्वामींच सहाशेंपन्नासवां पुण्यदिवस हे वर्ष आषाढ महिनेच शुक्लपक्ष पंचमी दिवसी झाल॑.   

आसन n  yoga posture. योगासन. uis योगाच कित्येक आसन कराला आंग दोन तीन ठिकाणी वक्र केलतरेच होईल म्हणून, ते मझान होईनाते काम म्हणून सोडूनटाकलों.   

आसन n  a seat. आसन. uis रामदूत हनुमंताला रावणा्च समोर / सोमोर बसाला आसन देल नाही म्हणून तेनी त्यंच पूंस आवश्याच प्रकार लांब करून भोईंवर ते वृत्ताकारांत गुंडालींगून गुंडाळींगून रावणाच सिंहासनापक्षा / बरीस उंच आसन करींगून बसले.

आसामी n  fellow. guy. एकला. एक मनुष. uis तो एक बरोरल॑ आसामी ! लटक-लबाड बडिवणेंत षाणा ! Note. from Tamil. usually said in a sarcastic manner.

आस्त n  wealth. संपत्त. धन. uis 1. मिळ्ळते आस्त पूरा पूड-पुठाणी करूनटाकून तो अत्ता देऊळ-बीदींत भीक मागत बसलाहे. 2. चार पांच पिढींतून आस्तीच वांटा करनातेमळे ते कुटुंबांत अत्ता ते एक थोर अवघड विषय झालहे.

आस्तिक n  theist. one who believes in God or a Super Power. देव / परमात्मा आहे अस विश्वास करणार. uis आस्तिक लोकांस मस्करी करणे म्हणजे कित्येक नास्तिकवादींस कायकी संतोष वाटते.

आस्तिकवाद n  doctrine of theism. आस्तिक तत्वज्ञान. uis विज्ञानाच एवढे पुरोगति झालाहेतरीन कित्तिकी थोर-थोर वैज्ञानिक अत्तापण आस्तिकवादाचेच पालन करतात. 

आस्पत्रे n  hospital. चिकित्सालय. uis सरकारी आस्पत्रेंत॑ गरीब लोकांस पैसाच खर्च नाहीस्क औषध अणी डॉक्टरांच / वैद्यांच सेवाईं मिळते. Ety. from hospital of English. Note a loan word from Kannada, which again is from the English hospital. 

आस्वाद n relish. अवडींगून (स्वाद इत्यादी) धेणे. uis आस्वादांत जेवत अस्ताना भरलते लोटा लवंडून / लंबडून पानांत पूराईं पाणी सांडल॑.  

आहाओहो n  an expression indicating an excellent performance. kudos. फार प्रमाद विषया विषीन प्रशंसा व्यक्त कराच गोष्ट. uis साळेंत वाचताना मझ षाणपण आहाओहो म्हणून सांगाला होईना तरीन, ते ते दिवसाच पाठ अस्कीन पूरा वाचून मनांत कराच विषयांत मला कोणीन चूक सांगाला झाल नाही. 

आहार n  food. जेवण. uis तळून कराच आहारापक्षा शिजिवून कराच आहार आंगाला चोखोट अस डॉक्टर लोके म्हणतात.

आहुति n  oblation offered to gods with ghee through sacred homa-fire. होमकुंडाच अग्नींत होत्र देणे. uis होमकुंडांत द्याच आहुती अमुक अमुक देवाला अग्निदेव पोंचिवतात॑ अस॑ अम्ही विश्वास करतों.   

आहे vi  a form of affirmation indicating presence. to be. असणे. uis प्रयाणाला जाताना हातराखणेला पैसा असना म्हणून भींगनाकांत. मझकडे आवश्याजोक्त आहे.    

आहेर n  gift. स्नेहांत अथवा आदरांत द्याच वस्तु. uis अम्चकडे उरलते अथवा नोक्को म्हणून सरकिवून ठिवलते काहीं आहेर म्हणून द्याच पक्षा अम्हाला अवडलते वस्तु आहेर म्हणून देलतर तज महत्व वेगळेच.

आह्लाद n  delight. संतोष. आनंद. uis  लेंकरांना त्यांस इष्ट झालते बावोली / भावोली मिळताना होयाच आह्लाद एक शुद्ध आह्लाद म्हणूया.

आक्षेप n  objection. विरोध. आक्षेपण. uis (1) मला एवढ॑ सामान उचलींगून येयाला होयना. तुम्हाला आक्षेप नाहीतर हे एक डब्बा / सामान तुम्ही आणतांत का ? (2) हे केळ मीच अर्ध सोलून ठिवलते. तुम्हाला आक्षेप नाहीतर खांत. 

आक्षेपण n disallowing or declining. विसम्मत करणे. uis मझ बरोर रिटैर झालते लोकांला मझ पक्षा जास्ति पेन्षन मिळाच पाव्हून मी पेन्षन अधिकारीला एक अर्जी देलों. पण, तेनी सरकाराच काहींएक आक्षेपण सांगून मझ अर्जी संम्मत केल नाही. 

आज्ञा n  order. command. निर्देश. आज्ञापन. uis आज्ञाच विरुद्ध काहि तरीन केलतर "कोर्टमारषल" होईल म्हणून सेनाच उद्योगांत असणारांला कळेल.

आज्ञापन n  ordering. directing. proclamation. निर्देश. आज्ञा. uis जुने काळांत, म्हणजे जनतंत्र येयाच पुढे राजा महाराजांच काळांत आवश्याजोक्त वेळा-वेळी आज्ञापन देऊन राजभार करत होते.  

आज्ञार्थ gram  imperative. (व्याकरणांत) आज्ञा दाखिवाच गोष्ट. 

आंग n  body. देह. शरीर ;  अंग in sm. uis  हीम्हाळांत बाहेर जाताना आंग बरोर पांघरींगून जाणे चोखोट / चोखट.

आंग उतरणे vi  to become emaciated. आरोग्य उणे होयामळे रोडे होणे. uis तीन चार वर्षाच नंतर मझ मित्राला पाह्ताना त्यंच आंग उतरून गेलत्यास्क दिसल॑ मला. विचारताना कळ्ल॑, डयबीटस रोगामळे अस झाल म्हणून.  

आंगधूणे vt  bathing. ablution. आंग धुवणे. स्नान करणे. नाहणे. अंघोळ करणे. अंघूळ करणे. आंघोळी करणे. आंघोळ करणे. आंघूळ करणे ; अंगधुणे in sm. uis कित्येक मठाला जाऊन सोवळेच कार्यक्रमाला आंगधूणे कराला मला थोडक संकोच वाटल. कां म्हणजे, आडांतून पाणी शेंदून तिकडेच उघड ठिकाणी स्नान करामकी म्हणून. 

आंगधुवणे vt  bathing. ablution. आंगधूणे. स्नान करणे. नाहणे. अंघोळ करणे. अंघूळ करणे. आंघोळी करणे. आंघोळ करणे. आंघूळ करणे ; अंगधुणे in sm. uis तीर्थक्षेत्राला जाणार कित्येकदन तिकडल॑ नदींत आंगधुवून कापड धुवून वाळिवून सोवळेंत येऊन देवदर्शन करतील.  

आंगमोडा n  stretching the body to relax. आंगमोडा. uis हायशि ओढून / होढून आंगमोडा देत असताना मला गळाच एक पटीस लचक धरल॑. 

आंगरखा n  shirt worn by men. अंगरका. अंगर्का. अंगी. uis दादिगेंच आंग राखिवून ठिवाच वस्त्राला आंगरखा अथवा आंगराखा म्हणतात.

आंगाला-येणे fig  an idiom meaning "to be possessed by good or evil spirit". देव नाही, भूत आंगाला येणे. uis वसूरी / मसूरी रोग आलतर, देवी आंगाला आले अस सांगणे आहे.

आंगाला-होणे fig   an idiom meaning "to be exhausted after feeling ill". आंगाला नित्राण हेणे. uis मी चार दिवस डिंगी (डिंगू) जेरांत निजून पडल्होतों. आजेच आंघोळी केलते. आंगाला होत नाही म्हणून काय काम करालीन सध्याला होईना. 

आंघूळ n  bathing. आंघोळ. आंघोळी. अंघोळ. अंघूळ. स्नान. नाहणे. uis उनू पाणींत आंघूळ करींगून समेच / सवेच फंकाच खाले ओठाकलतर आंगाला चोखोट नहो म्हणतील.

आंघोळ n  bathing. आंघूळ. आंघोळी. अंघोळ. अंघूळ. स्नान. नाहणे. uis खेडेगांवांच लोके आंघोळ कराला कुंड नाही, नदीला जाणे आहे.

आंघोळी n  bathing. आंघूळ. आंघोळ. अंघोळ. अंघूळ. स्नान. नाहणे. uis टैफोय्ड जेरांत दहा दिवस निजल्होतता आज आंघोळी करला.

आंतल॑ adj  internal. that which is inside. आंत असाच. uis तो एवढ॑ दिवस मझकडे जास्ती बोलत होत नाही. एक वारापसून लाडी-गोडी बोलाला आरंभ केलाहे.आंतल॑ विषय काय म्हणून कळत नाही ! 

 

आंत adv  inside (portion). आंतल॑ भाग ; आत in sm. uis कवाड उघडून खोलीच आंत काय आहे पाह.

आंताड n  intestine. gut. bowel. पोटांतल॑ जीर्णाच अवयव ; अंतडे in sm. uis हिरण्यकशिपूच आंतडी उग्रनरसिम्हदेव तज पोटांतून काढून ते राक्षसाला वध करताना भूलोकांत प्रह्ळादाला विना दुसर कोणालीन देवाला शांत कराला झाल नाही.

आंतून adv  from inside. from within. आंतल॑ भागांतून. uis संपाक घराच आंतून गोढसाराच / गोडसाराच घम-घम वास येत आहे ! 

आंदोलन n  a mass social movement or agitation. समुदायांत परिवर्तन आणिवाला कराच एक सामूहिक कार्यक्रम. uis स्वातंत्र्य समराच "स्वदेशी" आंदोलनाच समय महात्मा गांधी लोकांला चर्खाच प्रयोग कराला प्रेरणा केले.    

आंबोडे n  a fried eatable made of dhals. दाळांतूं तळून केलते एक खायाच पदार्थ. uis अम्च घरांत सणाच संपाक म्हण्जे आंबोडे नाहीस्क असना. Note. from Kannada.

आंसूं n  tear. असूं. डोळेंतून येयाच पाणी ; असूं / आसूं in sm. uis ते चुम्मणी पोरीला पाह. डोळेंतून आंसूं येत आहे. कायकी खोडी केलतेला/केलत्याला तिज माय शिवा देलसेल/धटावलसेल.